-นิกายอื่นๆ วัชรยาน มหายานอินเดีย มหายานจีน มหายานญี่ปุ่น
-คำว่าพุทธในวัชรยานมหายานมี6นัย (พระพุทธเจ้า โพธิ อรห กุศล บันลุธัม กึ่งมัคผลเล็ก) ท่านควรเลือกนัยที่เหมาะกับบริบท
-นิกายวัชรยาน มีร่วมกัน เกลุก ญิงมา คากยู ซากยา
-มีร่วมกันระหว่างนิกายภายในวัชรยาน
+วัชรยานมาจากมหายานแต่เน้น หยั่งรู้โอม สัทธโอม วิธีปฏิบัติ
+โอม
*โอม คำศักดิ์สิทธิ์แทน
1.ทุกพุทธทุกโพธิอรหทุกอรห
2.โลกุตร
*ชนิดโอม แนวตรรก พลัง ปาฏิหาริย์ อื่นๆ
+โพธิ นิยามว่า กรุณา(ช่วยเขา)
มหโพธิ นิยามว่า
*มห(ปริ)กรุณ(ช่วยเขา+สงสารปุถุชน)
*เมตวิหารสมาบัต
+หูม
*ต้นกำเนิดของทุกสิ่งทุกจักรวาล
*อยู่กลางหน้าอกของทุกคนทุกสิ่ง
*ทุกคนทุกสิ่งเชื่อมต่อกันผ่านหูม
*ภาพตัวอักษรหูม
+หูมนิยามว่ากฎแห่งกรรมในแง่มุมว่า พลังเชื่อมต่อทุกคนทุกสิ่งทุกจักรวาลเป็นระบบเดียวกันภายใต้การกำหนดควบคุมเบ็ดเสร็จสมบูรณ์โดยหูม(กฎแห่งกรรม)
+แก่นวัชร หูม วัชรสุญต รหัสย หยั่งรู้โอม เชื่อมต่อกับโอมด้วยหูม ไวพจน์
+วัชรสุญตนิยามว่า ทุกคนทุกสิ่งไร้เราเขา จึงรวมเป็นหนึ่งด้วยหูม
+ญาณ5
1.วัชรสุญต(หูม)
2.อรณ(เบนความสนใจ)
3.สัมต(ยุติธรรม)
4.ปรัต(กรุณา=ช่วยเขา)
5.กฤต(อนาวรน=เสพทุกข์)
+พระพุทธอาทิ=ญาณ5
พระพุทธอาทิ แบ่งภาคได้ 5พระ(ธยานิ/ญานิ/ชิน)พุทธ
1.พระชินพุทธไวโรจน
เด่นญาณ5ข้อ1
ตำแหน่งศูนย์กลาง
สีขาว
สัญลักษณ์ธรรมจักร
2.พระชินพุทธอักโษภย
เด่นญาณ5ข้อ2
ตำแหน่งทิศตะวันออก
สีน้ำเงิน
สัญลักษณ์วัชระ(สายฟ้า/เพชร)
3.พระชินพุทธรัตนสัมภว
เด่นญาณ5ข้อ3
ตำแหน่งทิศใต้
สีเหลืองสีทอง
สัญลักษณ์มณี(ดวงแก้วสารพัดนึก)
4.พระชินพุทธอมิตาภ
เด่นญาณ5ข้อ4
ตำแหน่งทิศตะวันตก
สีแดง
สัญลักษณ์ดอกบัว
5.พระชินพุทธอโมฆสิทธิ
เด่นญาณ5ข้อ5
ตำแหน่งทิศเหนือ
สีเขียว
สัญลักษณ์วัชระไขว้
+พระมหโพธิอรห
แต่ละพระชินพุทธ แบ่งภาคได้ หลายพระมหโพธิอรห ตัวอย่างเช่น
1.พระมัญชุศรี เด่นญาน5ข้อ1
2.พระอวโลกิเตศวร เด่นญาน5ข้อ4
3.พระวัชรปราณี เด่นญาน5ข้อ5
+3วิธีหยั่งรู้โอม
1.รักษาสีลสัมย14
2.สวดมนตรา100คำ
3.จินตภาพ
+สีลสัมย14
1.ไม่หมิ่นคุรุ
2.ไม่ละเมิดคำสอนของโอม
3.ไม่มีเรื่องกับพี่น้องวัชรยาน
4.ไม่เว้นเมตตา(ข้างเดียวกัน ไมตรี)ให้ครบทุกคนทุกสิ่ง
5.ไม่ละทิ้งโพธิ(ช่วยเขา=กรุณา)
6.ไม่หมิ่นนิกายอื่นศาสนาอื่น
7.ไม่สอนเคล็ดลับวิธีหยั่งรู้โอมแก่ผู้ไม่พร้อม
8.ไม่ทำร้ายหรือทรมานร่างกายเกินสมควร
9.ไม่ลังเลสงสัยในการหยั่งรู้โอม
10.ไม่คบหาศัตรูวัชรยาน
11.ไม่ละเลยการพิจารณาสุญต
12.ไม่ทำให้สหายวัชรยานเสื่อมสัทธวัชรยาน
13.ไม่เว้นการฝึกหยั่งรู้โอม
14.ไม่เหยียดเพศผิวชนชาติชนชั้นและผู้อื่น
+การสวดมนตรา100คำให้ได้ผลสูงสุด ควรได้รับการถ่ายทอดพลังจากคุรุ
บทสวดมนตรา100คำ
โอม
(คำศักดิ์สิทธิ์แทนทุกพุทธทุกโพธิอรหทุกอรห)
วัชระ-สัตตวา-สะมะยะ-มะนุปาละยะ
(โปรดประทานการหยั่งรู้โอม)
วัชระ-สัตตวา-เต-โน-ปะติษฐา
(ให้สิงสถิตอยู่ในตัวข้าน้อย)
ทริโฒ-เม-ภะวะ
(อย่างมั่นคงถาวรชั่วนิรันดร์)
สุโต-โษ-โญ-เม-ภะวะ
(โปรดพอพระทัยในตัวข้าน้อย)
สุโป-โษ-โญ-เม-ภะวะ
(โปรดประทานความเจริญในธรรม)
อะนุรักโต-เม-ภะวะ
(โปรดสงสารข้าน้อย)
สะระวะ-สิทธิม-เม-ประยัจฉะ
(โปรดประทานความสำเร็จในธรรม)
สะระวะ-กะระมะ-สุจะ-เม
(โปรดแก้กรรมของข้าน้อย)
จิตตัม-ศะริยัม-กุรุ-หูม
(โปรดประทานบุญกุศล)
ฮะ-ฮะ-ฮะ-ฮะ-โฮ
(พยางค์แทนญาน5และความเบิกบาน)
ภะคะวัน-สะระวะ-ตะถาคะตะ
(โปรดเข้ามาครอบครองและครอบงำข้าน้อย)
วัชระ-มา-เม-มุญจะ
(และอย่าจากไป)
วัชรี-ภะวะ-มะหา-สะมะยะ-สัตตวา
(โปรดประทานการหยั่งรู้โอม)
อะ-หูม-ผะตะ
+จินตภาพ
1.พระพุทธรูปโอมสีขาวบริสุทธิ์ประทับอยู่เหนือหม่อมข้าน้อย
2.พระองค์ส่งแสงสีขาวหรือน้ำมนต์ลงมาทางหม่อมข้าน้อย
3.เพื่อชะล้างข้าน้อยจนใสสะอาดประดุจแก้วผลึก
+บทสวดมนตราประยุกต์
โอม โอม โอม
ทุกพุทธทุกโพธิอรหทุกอรห
ทุกพุทธทุกโพธิอรหทุกอรห
ทุกพุทธทุกโพธิอรหทุกอรห
ขอพลีข้าน้อยเป็นร่างทรงกลวงโบ๋ให้ท่านใช้สอยตามอัธยาศัย
ขอพลีข้าน้อยเป็นร่างทรงกลวงโบ๋ให้ท่านใช้สอยตามอัธยาศัย
ขอพลีข้าน้อยเป็นร่างทรงกลวงโบ๋ให้ท่านใช้สอยตามอัธยาศัย
หะ-หะ-หะ-หะ-โฮ
หะ-หูม-ผะตะ
หะ-หะ-หะ-หะ-โฮ
หะ-หูม-ผะตะ
หะ-หะ-หะ-หะ-โฮ
หะ-หูม-ผะตะ
-นิกายเกลุก(นิกายหมวกเหลือง)
+ศึกษาตรรกวิทยาและปรัชญาพุทธศาสนาอย่างลึกซึ้งและเป็นระบบวิชาการ
+ถือศีลพระอย่างเคร่งครัดเข้มงวด
+ขั้นตันตระ(Lamrim) วางลำดับขั้นความก้าวหน้าในการฝึกฝนพุทธตันตระอย่างชัดเจนตั้งแต่ขั้นพื้นฐานไปจนถึงขั้นสูง
+มีความเป็นวิชาการสูงสุดในบรรดานิกายของทิเบต
-นิกายญิงมา(นิกายหมวกแดง)
+นิกายเก่าแก่สุดในวัชรยานทิเบต มีมาตั้งแต่ยุคแรกของการเผยแผ่พุทธศาสนาเข้าสู่ทิเบต ญิงมาแปลว่าเก่าแก่
+ศึกษาคัมภีร์โบราณ
+วิธีปฏิบัติซกเช็น
1.ปล่อยให้ความคิดเกิดขึ้นและดับไปเอง ไม่ตัดแต่ไม่ทำตาม
2.ทำซกเช็นเกือบทั้งวัน
-นิกายคากยู
+สอนแบบตัวต่อตัว
+วิธีปฏิบัติมหามุทราคล้ายคลึงซกเช็น
+โยคะทั้ง6ของนโรปะคล้ายคลึงการเพ่งกสิณ
+เน้นปฏิบัติมากกว่าศึกษาธัม
-นิกายซากยา
ลัมเดร(Lamdre ปฏิบัติและผลรวมเป็นหนึ่ง) หมายความว่า ไม่หวังผลเพราะแค่ปฏิบัติก็บันลุธัมแล้ว การบันลุธัมคือการปฏิบัติ ไม่ใช่ผลการปฏิบัติ
-นิกายมหายานอินเดีย มีร่วมกัน มาธยามิก โยคาจาร(วิชญานวาท)
-มีร่วมกันระหว่างนิกายภายในมหายานอินเดีย
+พระพุทธศากยมุนีองค์3
1.พระพุทธศากยมุนี
2.พระโพธิอรหมัญชุศรี(ชาย) พระอัครสาวกเบื้องขวา ตัวแทนปัญ
3.พระโพธิอรหสมันตภัทร(ชาย) พระอัครสาวกเบื้องซ้าย ตัวแทนจรณ
(อินเดีย ขวาใหญ่กว่าซ้าย)
+ถือศีล4/43หรือศีล10/48
+แก่นมหายานอินเดีย=มหาปณิธาน10
1.ศรัทธาทุกพุทธ
2.สรรเสริญพุทธคุณ
3.พุทธบูชา
4.สารภาพบาป
5.โมทนาบุญเขา
6.ธัมสุต
7.อาราธนาให้มีพระพุทธเจ้า
8.เลียนแบบพุทธ
9.อุบายสำหรับแต่ละคนต่างกัน
10.อุทิศกุศลทั้งหมดแก่ทุกคนให้บันลุธัม
-นิกายมาธยามิก
ไวพจน์ กลวงโบ๋ ไร้ตัวตน อนัต สุญต
-นิกายโยคาจาร(วิชญานวาท)
ไวพจน์ จิตเท่านั้น อัตวิสัย
-นิกายมหายานจีน มีร่วมกัน เทียนไถ สุขาวดี
-มีร่วมกันระหว่างนิกายภายในมหายานจีน
+ถือศีล10/48
*ศีลหลัก10=ศีลหลัก10ของเซ็น(ข้างล่าง)
*ศีลรายละเอียด48 เช่น ทานเจ ช่วยคนเจ็บ เป็นต้น
-นิกายเทียนไถ
+ธัมชาต3 ธัมชาตของทุกคนทุกสิ่งทุกจักรวาล
1.กลวงโบ๋(ไร้ตัวตน อนัต สุญต)
2.ชั่วคราว(เปลี่ยนแปลง อนิจจัง)
3.ยืดหยุ่น(มัชฌิม)
+อีเนี่ยนซันเชียน(หนึ่งขณะสามพันมุม)
*ทุกสิ่งที่เกิดขึ้นจริง(ภูต=เกิดขึ้นจริง)แต่ละสิ่งมีส่วนประกอบสุดคณานับ จึงไม่สามารถรู้ครบทุกส่วนประกอบ(อจินไตย)
*แม้สิ่งง่ายที่สุดเราสามารถรู้เพียงเสี้ยวหนึ่ง
*แม้สิ่งเดียวกันต่างคนต่างรู้เสี้ยวหนึ่งที่เหมาะกับตัว
*ทุกสิ่งในใจเราจึงเป็นอัตวิสัย(แค่มุมมอง)
*ไม่ควรยึดติดมุมมองของตัวเพราะความจริง(ภูต)สลับซับซ้อนกว่ามุมมองมาก
*ควรฝึกให้สามารถเปลี่ยนมุมมองง่าย ปรับตัวปรับใจง่าย
*อีเนี่ยนซันเชียน=ยืดหยุ่นปล่อยวางต่อทุกคนทุกสิ่ง=ธัมชาต3ข้อ3
+นิกายเทียนไถโดดเด่นในการจัดระเบียบและผสมผสานปรัชญาหลากหลายซับซ้อนจากนานาคัมภีร์โบราณจนเป็นระบบเดียวกัน
-นิกายสุขาวดีจีน
+มีแก่นว่า ศรัทธาพระพุทธอมิตาภเพื่อไปเกิดในแดนของพระองค์ท่าน(แดนสุขาวดี)
+พลังของตน(Jiriki)ไม่พอต่อการบันลุธัม ต้องอาศัยพลังของผู้อื่น(Tariki)คือ ต้องอาศัยพลังของพระพุทธอมิตาภ
+แดนสุขาวดีไม่ใช่นิพพาน แต่เป็นพุทธเกษตร(แดนบริสุทธิ์)ที่สร้างโดยพระพุทธอมิตาภ อยู่ทางทิศตะวันตก ไร้ความทุกข์ ความยากลำบาก และกิเลสยั่วยุทั้งปวง ผู้คนที่นั่นฟังธัมจากพระองค์ท่านและพระโพธิอรห และปฏิบัติตามจนบันลุธัม
+พระพุทธอมิตาภองค์3
1.พระพุทธอมิตาภ
2.พระโพธิอรหอวโลกิเตศวร(หญิง) พระอัครสาวกเบื้องซ้าย ตัวแทนกรุณ ทำหน้าที่เป็นผู้นำทางและรับดวงวิญญาณของผู้ศรัทธาไปเกิดในแดนสุขาวดี
3.พระโพธิอรหมหาสถามปราปต์(หญิง) พระอัครสาวกเบื้องขวา ตัวแทน3สิ่ง(ปัญ พลังแก้กิเลส อภิญปราบมาร)
(จีน ซ้ายใหญ่กว่าขวา)
+วิธีปฏิบัติ ง่ายมากแค่สวดพระนาม
นะโม อมิตาภะ พุทธายะ
(จีน นำมอ อ่อมิถ่อหุด
ญี่ปุ่น นามุ อมิดะ บุสึ)
-นิกายมหายานญี่ปุ่น เทนได สุขาวดีญี่ปุ่น เซ็น
+นิกายเทียนไถจีนมาญี่ปุ่นแล้วกลายเป็นนิกายเทนได
+นิกายสุขาวดีจีนมาญี่ปุ่นแล้วกลายเป็นนิกายสุขาวดีญี่ปุ่น
-นิกายเซ็น
+หลักเซ็น4ข้อ
1.ไม่ยึดติดคัมภีร์และตัวอักษร
2.ปัจตัง(ปฏิบัติแล้วประสบเอง)
3.จุดบันลุธัม(ซาโตริ Zatori)อยู่ในตัวเรา
4.แก้ตัวตนและความไม่รู้
+3วิธีปฏิบัติ
1.ซาเซ็น(Zazen) ไม่ฟุ้งในท่าฝึก(นั่ง เดิน คุกเข่า ฯลฯ)
2.โคอัน(Koan) ขบคิดหาคำตอบต่อคำถามที่ย้อนแย้งในตัว เช่น ปรบมือข้างเดียวอย่างไรให้เกิดเสียง
3.อิมาโคโค(Imaตอนนี้ Kokoที่นี่) ไม่ฟุ้งนอกท่าฝึก ไม่ฟุ้งในชีวิตประจำวัน ไม่ฟุ้งเกือบทั้งวัน วิหารไม่ฟุ้ง อนิมิตวิหาร
+ถือศีลโพธิ16
(1-3 สัทธ3)
1.ศรัทธาบูชาพระพุทธ
2.ศรัทธาบูชาพระธัม
3.ศรัทธาบูชาพระสงฆ์
(4-6 ศีลบริสุทธิ์3)
4.ไม่ทำอกุศล
5.ทำกุศล
6.ช่วยเขา
(7-16 ศีลหลัก10)
7.ไม่ฆ่า
8.ไม่ลักทรัพย์
9.ไม่ผิดลูกเมียเขา
10.ไม่มุสา
11.ไม่ดื่มสุราไม่ใช้สารเสพติด
12.ไม่ส่อเสียด
13.ไม่หมิ่นเขา
14.ไม่ตระหนี่หวงของ
15.ไม่โกรธ
16.ไม่หมิ่นสัทธ3
–ตารางนิกายอื่นๆ
–ลัทธิเต๋า